Yazdır
PDF

ENDÜSTRİYEL TASARIM TESCİLİ

ENDÜSTRİYEL TASARIM NEDİR?

Günlük hayatımızın her anında bize eşlik eden, hayatımızı kolaylaştıran her türlü ürün veya ürün parçaları; hayatımıza renk  atan, estetik duyularımıza hitap eden desenler, süslemeler endüstriyel tasarımdır. Su içtiğimiz bardak, sinemaların tanıtım fişleri, giysilerimizin desenleri, hesap makinemiz, klavyemiz, sandalyemiz, ceketimiz, arabamız, trafik levhaları, saatimiz, termometre, oyuncaklar, ajandamızın sayfa düzeni, gözlüğümüz, çantamız buna örnek verilebilir. O halde tasarım, bir ürünün tümü, bir parçası veya üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, doku, malzeme gibi insan duyuları ile algılanan çeşitli unsur ve özelliklerinin oluşturduğu bütün olarak ifade edilebilir.


TASARIM HAKKI KAPSAMI NEDİR, TESCİL NASIL BİR KORUMA SAĞLAR?

Bir endüstriyel tasarımın tescil edilerek korunması ile hak sahibi, inhisari haklara sahip olur. Bu sayede üçüncü kişiler tasarım hakkı sahibinin izni olmaksızın bu tasarımları üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, ithal edemez, sözleşme yapmak için icapta bulunamaz, ticari amaçla kullanamaz veya bu amaçlarla elde bulunduramaz.

TASARIMLARIN PİYASADA REKABET GÜCÜNE KATKILARI NELERDİR?

Piyasada müşteriye aynı faydayı sağlayan ve aynı vaatleri sunan, kalite bakımından birbirine yakın ürünlere dair verilen satın alma kararlarında, üretilen malın estetik özellikleri önem kazanmaktadır. Dolayısıyla, tüketici, kalitesi aynı olan mallar arasında çekici olanı seçmeye başlamıştır. Üretici firmalar bu durumda, hitap ettikleri müşteri kesimine göre belirli tasarım modeli eleştirmektedir. Bu çaba kalitenin ötesinde ikinci bir rekabet ortamı yaratmaktadır: Bu kez ürünün formu, rengi, hacmi gibi faktörler önem kazanmaya başlamıştır, yani estetik açıdan rekabet söz konusu olmuştur. Bununla birlikte tasarımlar, yaşamımıza estetik bir katkının yanı sıra fonksiyonellik, kullanım kolaylığı, ergonomi gibi unsurları da taşır.

ÜLKEMİZDEKİ TASARIM TESCİL SİSTEMİ NASIL İŞLEMEKTEDİR?

Ülkemizde endüstriyel tasarımların tescil süreci özet olarak şekli inceleme, endüstriyel tasarım siciline kayıt ve yayın, itirazlar ve belgelendirme olarak dört ana işlem sürecinden oluşmaktadır Şekli İnceleme: Tasarım tescil başvurularının ilgili KHK'nın 3.maddesi hükmünce yapılan re'sen inceleme ile başvurunun Yönetmelikte öngörülen hükümler çerçevesinde incelenmesidir. Yapılan re'sen inceleme, bu madde altında ifade edilen tasarım ve ürün tanımlarına göre başvuruların incelenmesi ve bu tanımlar dışında kalan başvuruların reddedilmesi işleminden oluşmaktadır. Şekli inceleme ise başvuru için gerekli evrakların başvuruda sunulup sunulmadığı, sunulmuş ise bu evrakların ilgili Yönetmelik maddelerinde açıkça ifade edilen nitelikte olup olmadığının incelenmesidir. Bir tasarım tescil başvurusu, başvuru aşamasında "yenilik" ve "ayırt edici nitelik" Kriterlerine göre incelemeye tabi tutulmamaktadır. Bu nedenle endüstriyel tasarım tescili, uluslararası düzeyde bir kaç ülke dışında genel kabul görmüş itiraza dayalı incelemesiz (yenilik ve ayırt edici nitelik açısından) bir sistem olarak anılmaktadır. Koruma şartları olan yenilik ve ayırt edicilik kriterlerinin mevcut yasamıza göre dünya çapında olması gerekliliği, bilinen ve anonim kullanımda bulunan materyallerin neler olduğu hususunun büyük oranda sübjektivite içermesi, böyle bir ayrımın yapılmasında objektif yaklaşımı sağlayacak kriterlerin gibi nedenlerle inisiyatifin araştırma yapacak kişilerde toplanacağı gerçeği daha fazla karışıklığa neden olacağı düşünülmekte ve endüstriyel tasarım tescil sistemi için itiraza dayalı incelemesiz sistem benimsenmektedir. Yukarıda bahsedilen inceleme sonucunda, herhangi bir eksikliği bulunmayan başvurular tasarım siciline kayıt edilir ve Resmi Endüstriyel Tasarımlar Bülteni'nde yayınlanarak ilan edilir. Yayın tarihinden itibaren 6 ay süre ile ilanı yapılmış tasarımla ilgili gerçek veya tüzel ki iler, ilgili meslek kuruları gerekçelerini açıkça belirtmek ve ilgili yönetmelikle öngörülen şartları yerine getirmek koşuluyla tasarım tescil belgesinin verilmesine karşı Enstitü nezdinde itirazda bulunabilirler. Yapılan itiraz ve gerekçesi, kendi görüşlerini açıklayabilmesi için tasarım hakkı talep edene gönderilir. İlanı yapılmış bir tasarımla ilgili olarak, gerçek veya tüzel kişiler ile ilgili meslek kuruluşları tasarımın yenilik ve ayırt edici nitelik vasfına sahip olmadığı gerekçesiyle ya da hak sahipliğine dayanarak ilan tarihinden itibaren altı ay içinde tasarım tescil belgesinin verilmesine karşı Enstitü nezdinde itirazda bulunabilirler. Yapılan itirazlar öncelikle şekli olarak incelenir ve karşı görüş alınması için başvuru sahibine gönderilir. İtiraz edilen tasarımın hak sahipliği ile yenilik ve ayırt edici nitelik vasfına sahip olup olmadığı, sunulan belgeler ışığında Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu tarafından incelenir. Tescile 6 aylık yasal itiraz süresi içerisinde herhangi bir itiraz olmaması ya da yapılan itirazların reddedilmesi sonucunda tasarım tescil belgesi başvuru sahibine gönderilmektedir. 6 aylık yasal itiraz süresinin kaçırılması durumunda, tasarım tescilinin iptali ya da hükümsüzlüğü için ilgili mahkemelere dava açılabilir.

ENDÜSTRİYEL TASARIM BAŞVURUSU İÇİN NEREYE MÜRACAAT EDİLİR?

Endüstriyel Tasarım tescili için usulüne uygun olarak doldurulmuş form dilekçe ile Türk Patent Enstitüsü'ne başvuruda bulunmak gereklidir

TÜRKİYE'DE TESCİLLİ BİR ENDÜSTRİYEL TASARIM, TÜM DÜNYADA GEÇERLİ MİDİR?

Endüstriyel tasarım tescili, başvuru sahiplerine ulusal bir koruma sağlamaktadır. Bir başka ifadeyle, tasarım koruması sadece tasarımın tescil edildiği ülke sınırları içerisinde geçerlidir. Bu nedenle tasarımın birden fazla ülkede korunması isteniyorsa, korunma istenen ülkelerin ofislerine ayrı ayrı tasarım tescil başvurusu yapılması Ancak geçen süreç içerisinde, her ülke ayrı ayrı başvuru yapılması; farklı başvuru prosedürleri ve farklı dil kullanımı gibi sorunları beraberinde getirdiği görülmüş Ülkemizde de bu amaçla Endüstriyel Tasarımların Uluslararası Tesciline İlişkin Lahey Anlaşması, 1 Ocak 2005 tarihinde yürürlüğe konmuştur. Takip edilmesi gereken en genel yoldur. Ofisine ve yapılacak tek bir başvuru ile birden fazla ülkede tasarımın koruma altına alınmasını sağlayan sistemler oluşturulmuştur.